Murłata jest miejscem, w którym łatwo powstaje mostek termiczny, a szczelne zamknięcie wilgotnego drewna może prowadzić do jego zawilgocenia i zniszczenia. Przy ociepleniu murłaty styropianem czy wełną najważniejszy jest więc nie sam współczynnik izolacyjności, lecz wilgotność drewna i kolejność prac. Jeśli murłata nie jest dobrze wysuszona, bezpieczniejszym wyborem zwykle będzie wełna mineralna.
Dlaczego murłata wymaga szczególnej uwagi?
Murłata to drewniana belka ułożona na wieńcu lub ściance kolankowej. Łączy ściany z konstrukcją dachu i przenosi obciążenia z więźby na mury. Znajduje się więc dokładnie w miejscu, gdzie spotykają się dwie przegrody ocieplane często przez różne ekipy – ściana zewnętrzna i dach.
To właśnie tworzy tak zwaną lukę odpowiedzialności. Wykonawca elewacji może uznać, że murłatę ociepli ekipa od poddasza, a dekarze lub wykonawcy zabudowy mogą założyć, że izolację wykonano już od zewnątrz. Nieocieplona albo niedokładnie osłonięta belka wychładza pas ściany przy skosie. Na poddaszu odczuwa się wtedy chłód, a przy odpowiedniej wilgotności może dochodzić do wykraplania pary wodnej.
Izolacja musi tworzyć ciągłą warstwę między ociepleniem ściany i połaci dachowej. Sama grubość materiału nie naprawi przerwy, pustki za murłatą ani niedokładnego połączenia dwóch izolacji.
Styropian czy wełna mineralna do ocieplenia murłaty?
Styropian jest sztywny, dobrze izoluje i łatwo połączyć go z ociepleniem ściany. Wymaga jednak precyzyjnego docinania oraz pewności, że drewniana konstrukcja jest sucha. Szczelne obłożenie wilgotnej murłaty ogranicza możliwość wysychania drewna.
Wełna mineralna jest bardziej paroprzepuszczalna i elastyczna. Można nią wypełnić nieregularną przestrzeń za belką oraz dopasować ją do krokwi i połaci. Nie oznacza to, że może być zawilgocona albo ułożona niedbale. Musi być chroniona przed wodą, przewiewaniem i nadmiernym ściśnięciem.
| Cecha | Styropian | Wełna mineralna |
|---|---|---|
| Łatwość dopasowania | Wymaga dokładnego cięcia i równych powierzchni. | Łatwiej dopasować ją do szczelin i nieregularnych przestrzeni. |
| Paroprzepuszczalność | Mniejsza, szczególnie przy szczelnym zamknięciu elementu drewnianego. | Wysoka, dlatego ułatwia wysychanie drewna. |
| Ryzyko dla wilgotnej murłaty | Podwyższone, gdy drewno zostanie szczelnie obudowane. | Mniejsze, choć materiał nadal wymaga ochrony przed wodą. |
| Najlepsze zastosowanie | Sucha konstrukcja i połączenie z ociepleniem ściany. | Nowa lub niewystarczająco wysuszona konstrukcja oraz trudne do wypełnienia zakamarki. |
Przy szczelnym zamknięciu murłaty styropianem drewno powinno mieć wilgotność poniżej 12%. W praktyce trzeba sprawdzić ją wilgotnościomierzem, a nie oceniać wyłącznie na podstawie wyglądu. Jeżeli tarcica była świeża, składowana w deszczu albo konstrukcja nie zdążyła wyschnąć, wełna mineralna daje większy margines bezpieczeństwa.
Jak wybrać materiał w zależności od etapu budowy?
Gdy dach i murłata są już suche, a ocieplenie ścian jest wykonywane od zewnątrz, styropian może być dobrym rozwiązaniem. Trzeba go przyciąć tak, aby szczelnie połączył się z izolacją ściany i przyszłą warstwą wełny w połaci. Sztywność materiału pomaga uzyskać równą płaszczyznę, ale każda niedocięta krawędź może pozostawić mostek.
Jeśli drewno jest świeże lub jego wilgotność budzi wątpliwości, bezpieczniej zastosować wełnę mineralną i pozostawić konstrukcji możliwość wysychania. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy murłatę trzeba zabezpieczyć przed zakończeniem wszystkich prac mokrych albo gdy ocieplenie dachu będzie wykonywane dopiero za kilka miesięcy.
W domu ze ścianami dwuwarstwowymi ocieplenie murłaty warto wykonać przed ułożeniem ostatniego rzędu płyt na elewacji. Izolację można wyprowadzić wyżej, aż w okolice membrany dachowej, tak aby osłoniła belkę na całej wysokości. W domu ze ścianą jednowarstwową zadanie zwykle spada na ekipę ocieplającą dach. Wtedy szczególnie trzeba zabezpieczyć wełnę za murłatą przed wypadaniem i nawiewaniem, na przykład odpowiednio ułożoną membraną.
Przy bardzo niskiej ściance kolankowej albo jej braku izolacja może być częścią zabudowy przedścianki. W każdym wariancie trzeba sprawdzić, czy ocieplenie ściany i dachu rzeczywiście się spotyka, zamiast kończyć w dwóch różnych miejscach.
Jak wykonać ocieplenie murłaty?
Materiał jest ważny, ale o rezultacie decyduje ciągłość i kolejność prac. Przy połączeniu ściany z dachem postępuje się według takiego schematu:
- Sprawdź stan drewna i zmierz jego wilgotność przed szczelnym zamknięciem murłaty.
- Ustal z wykonawcami, kto izoluje belkę od strony elewacji, a kto od strony poddasza.
- Wypełnij przestrzeń za murłatą, w tym trójkątny zakamarek między belką a połacią, bez pozostawiania pustek i bez nadmiernego ugniatania wełny.
- Połącz izolację ściany z izolacją dachu tak, aby warstwa dochodziła do membrany, lecz nie zatykała szczeliny wentylacyjnej.
- Otul wełną miejsca styku krokwi z murłatą i sprawdź, czy żadna krokiew nie tworzy niezaizolowanej przerwy.
- Zabezpiecz materiał przed przewiewaniem i dopiero potem wykonaj zabudowę poddasza lub zamknij warstwę elewacyjną.
Styropian powinien składać się z równych, dobrze dopasowanych elementów. Wełnę należy wsunąć w wolną przestrzeń swobodnie, bez upychania, które zmniejsza jej zdolność izolacyjną. Nie wolno też zasłaniać szczeliny wentylacyjnej pod pokryciem dachowym. Jej zatkanie może zakłócić odprowadzanie wilgoci spod pokrycia.
Najczęstsze skutki niedokładnego wykonania to:
- lokalny mostek termiczny i wychłodzenie ściany kolankowej,
- przeciąg odczuwalny przy poddaszu i przy samej murłacie,
- wykraplanie pary wodnej na zimnej powierzchni,
- zawilgocenie, pleśń lub butwienie drewnianej konstrukcji.
Pianka PUR może wypełniać trudne szczeliny i zakamarki, ale jej zastosowanie również wymaga suchego podłoża, właściwego przygotowania oraz zachowania układu wentylacji. Nie zastępuje kontroli ciągłości całej przegrody.
Werdykt – co wybrać?
Jeżeli murłata jest sucha, styropian może zostać użyty jako część ocieplenia ściany, pod warunkiem bardzo dokładnego dopasowania i połączenia z izolacją dachu. Gdy drewno jest świeże, wilgotne albo jego stan jest niepewny, wełna mineralna będzie bezpieczniejszym i bardziej wyrozumiałym wyborem.
Najważniejsze jest jednak nie to, czy wybrano styropian, czy wełnę, lecz czy izolacja bez przerw otula murłatę i łączy ocieplenie ścian z ociepleniem połaci. Ustal ten zakres z ekipą elewacyjną i wykonawcą poddasza przed rozpoczęciem prac. W razie śladów zawilgocenia, pleśni lub zagrzybienia konstrukcji potrzebna jest ocena osoby z uprawnieniami, zanim murłata zostanie zamknięta kolejnymi warstwami.
