Farba klejowa, nazywana też klejówką, powstaje z kredy malarskiej, kleju kostnego lub króliczego oraz wody. Daje całkowicie matową, chłonną i łatwo zmywalną powłokę, ale nie jest odporna na wilgoć ani ścieranie. Jej przygotowanie wymaga rozpuszczenia kleju w kąpieli wodnej, a następnie stopniowego połączenia go z kredą.
Czego potrzebujesz do przygotowania klejówki?
Najlepiej użyć kredy malarskiej przeznaczonej do sporządzania farb i gruntów. Kreda budowlana może zawierać domieszki, które pogarszają konsystencję i przyczepność mieszanki. Klej powinien mieć postać perełek, granulek lub płytek.
| Składnik | Funkcja | Orientacyjna ilość |
|---|---|---|
| Kreda malarska | Wypełniacz i baza jasnej powłoki | około 1 kg |
| Klej kostny lub króliczy | Spoiwo wiążące kredę | około 100–150 g |
| Woda | Rozpuszczalnik i regulator gęstości | około 2–3 l |
| Pigment | Nadanie koloru | według intensywności barwy |
Podane proporcje są punktem wyjścia. Kreda różni się chłonnością, dlatego końcową ilość wody i kleju trzeba skorygować po sprawdzeniu konsystencji. Farba powinna przypominać gęstą śmietanę, a po wyschnięciu tworzyć równą, matową warstwę.
Przygotuj także następujące narzędzia:
- Wiadro lub inne naczynie do mieszania.
- Mieszadło, łopatkę albo mocną drewnianą łyżkę.
- Sitko do przecedzenia gotowej mieszanki.
- Garnek i naczynie do przygotowania kąpieli wodnej.
- Pędzel lub wałek do próbnego naniesienia farby.
Jak zrobić farbę klejową krok po kroku?
- Namocz klej – wsyp klej kostny lub króliczy do naczynia, zalej zimną wodą i pozostaw na kilka godzin, najlepiej zgodnie z zaleceniami producenta. Granulki powinny napęcznieć i zmięknąć.
- Przygotuj kredę – wsyp kredę do osobnego wiadra, zalej częścią wody i dokładnie wymieszaj. Pozostaw ją na pewien czas, aby równomiernie nasiąkła. Masa nie powinna zawierać suchych grudek.
- Rozpuść klej w kąpieli wodnej – włóż naczynie z namoczonym klejem do garnka z gorącą wodą i podgrzewaj powoli. Kleju nie stawiaj bezpośrednio na ogniu, ponieważ może się przypalić i stracić właściwości wiążące. Roztwór mieszaj do uzyskania jednolitej, płynnej konsystencji.
- Połącz klej z kredą – wlewaj rozpuszczony klej małymi porcjami do namoczonej kredy, cały czas mieszając. Kreda powinna trafiać do roztworu kleju, a nie odwrotnie. Takie łączenie ogranicza powstawanie grudek.
- Dodaj pigment – jeśli farba ma być kolorowa, wcześniej rozprowadź pigment w niewielkiej ilości wody i dodaj go do mieszanki. Barwę sprawdź na kawałku kartonu lub chłonnego podłoża, ponieważ po wyschnięciu farba może wyglądać jaśniej.
- Przecedź i skoryguj gęstość – przelej farbę przez sitko. Jeśli jest zbyt gęsta, dodaj niewielką ilość ciepłej wody. Gdy jest zbyt rzadka, trzeba zwiększyć udział kredy, ale stopniowo, aby nie powstały grudki.
Nie podgrzewaj kleju bezpośrednio na palniku. Kąpiel wodna pozwala kontrolować temperaturę i chroni spoiwo przed przypaleniem. Podczas pracy zachowaj ostrożność przy gorącym naczyniu i mieszance.
Jak nakładać farbę klejową?
Podłoże musi być suche, czyste i stabilne. Stare, łuszczące się warstwy należy usunąć, a powierzchnię odpylić. Przy bardzo chłonnym tynku można wykonać próbę na małym fragmencie, ponieważ podłoże będzie szybko odbierało wodę z farby.
Klejówkę nakładaj sprawnie i równomiernie. Nie wracaj wielokrotnie pędzlem do miejsc, które zaczęły już przesychać, ponieważ mogą powstać smugi i różnice w fakturze. Przed malowaniem całej ściany sprawdź kolor oraz przyczepność na próbce.
Podczas pracy zwróć uwagę na następujące cechy tej powłoki:
- Całkowicie matowa powierzchnia mocno pochłania światło.
- Chłonne podłoże może wymagać cieńszej i bardziej równomiernej warstwy.
- Farba schnie inaczej niż współczesne powłoki gotowe, dlatego nie należy nakładać jej zbyt grubo.
- Przy późniejszym przemalowywaniu starą klejówkę zwykle trzeba zwilżyć i usunąć, jeśli jest słaba lub się rozmazuje.
Gdzie sprawdzi się farba klejowa?
Klejówka pasuje do suchych pomieszczeń, prac konserwatorskich i wnętrz, w których liczy się naturalny, głęboki mat. Jej odwracalność, czyli możliwość zmycia wodą, bywa zaletą przy renowacji tradycyjnych powierzchni.
Nie stosuj jej na ścianach narażonych na parę wodną, częste mycie, zachlapania lub intensywne ścieranie. Kuchnia, łazienka i słabo wentylowane pomieszczenie mogą szybko ujawnić jej ograniczoną odporność. Przy renowacji zabytkowych polichromii dobór kleju, pigmentu i proporcji lepiej powierzyć konserwatorowi, ponieważ niewłaściwa receptura może uszkodzić podłoże.
Najważniejsze dla trwałości klejówki są trzy rzeczy: czysta i sucha powierzchnia, dobrej jakości kreda malarska oraz łagodne rozpuszczanie kleju w kąpieli wodnej. Dzięki temu farba zachowuje swoją charakterystyczną, całkowicie matową powierzchnię.



