Farba ftalowa to rozpuszczalnikowa emalia oparta na żywicy alkidowej modyfikowanej olejami. Dlatego określa się ją także jako farbę alkidową. Tworzy trwałą, zwykle gładką powłokę i nadaje się przede wszystkim do malowania drewna, metalu oraz betonu.
Czym dokładnie jest farba ftalowa?
Spoiwo farby ftalowej stanowi żywica alkidowa, czyli żywica modyfikowana olejami. Oleje wpływają na łatwość rozprowadzania, dobrą rozlewność, przyczepność oraz charakterystyczny połysk powłoki. Produkt należy do farb rozpuszczalnikowych, a do jego rozcieńczania stosuje się zależnie od receptury między innymi benzynę lakową lub ksylen.
Farba alkidowa jest współczesnym odpowiednikiem tradycyjnych farb olejnych, ale nie należy utożsamiać obu produktów pod względem składu. Jej powłoka chroni podłoże przed wilgocią i typowymi uszkodzeniami mechanicznymi, a warianty przeznaczone na zewnątrz mogą być odporne na deszcz oraz zmienne warunki atmosferyczne. Szczegółowe parametry zawsze trzeba sprawdzić w karcie technicznej konkretnego wyrobu.
Zalety i wady farby ftalowej
O przydatności emalii decyduje nie tylko jej trwałość, lecz także warunki nakładania i późniejszego użytkowania. Najważniejsze cechy farby ftalowej przedstawia tabela:
| Cecha | Zaleta/Wada | Opis |
|---|---|---|
| Odporność atmosferyczna | Zaleta | Warianty zewnętrzne dobrze znoszą wilgoć z powietrza, deszcz i typową ekspozycję na warunki pogodowe. |
| Przyczepność | Zaleta | Farba dobrze przylega do wielu podłoży, jeśli są czyste, suche, odtłuszczone i właściwie zagruntowane. |
| Rozlewność i aplikacja | Zaleta | Gęsta konsystencja oraz zawartość olejów ułatwiają rozprowadzanie i sprzyjają uzyskaniu gładkiej powłoki. |
| Elastyczność | Zaleta | Powłoka może lepiej znosić niewielkie pracowanie podłoża niż sztywne warstwy, szczególnie na drewnie. |
| Czas schnięcia | Wada | Farba wiąże przez utlenianie, czyli przyłączanie tlenu z powietrza. Z tego powodu schnie wolniej niż wiele farb wodnych. |
| Zapach | Wada | Rozpuszczalniki powodują intensywny zapach, dlatego podczas pracy potrzebna jest dobra wentylacja. |
| Odporność chemiczna | Wada | Powłoka nie jest przeznaczona do stałego kontaktu z rozpuszczalnikami i agresywnymi substancjami chemicznymi. |
| Wygląd | Zaleta i ograniczenie | Dostępne są wykończenia matowe, półmatowe i z połyskiem, ale powłoka z czasem może tracić połysk i kredować. |
Czas schnięcia zależy od produktu, grubości warstwy, temperatury i wilgotności. Przy warunkach około 20–22°C i 50–55% wilgotności kolejną warstwę często nakłada się po około 24 godzinach, ale pierwszeństwo mają zalecenia z karty technicznej. Niska temperatura, duża wilgotność i zbyt gruba warstwa wydłużają schnięcie.
Gdzie stosuje się farby ftalowe?
Emalie alkidowe wykorzystuje się wewnątrz budynków i na zewnątrz. Przed malowaniem podłoże trzeba oczyścić z kurzu, tłuszczu, rdzy, nalotów organicznych i łuszczących się powłok. W większości przypadków potrzebne jest także gruntowanie dobrane do materiału.
Typowe zastosowania obejmują:
- Drewno i materiały drewnopochodne – altany, pergole, meble, panele, płyty MDF i płyty wiórowe. Farba ogranicza wnikanie wilgoci, ale całkowicie zakrywa naturalne słoje drewna.
- Metal – ogrodzenia, balustrady, bramy, poręcze, meble ogrodowe i elementy małej architektury. Przy stali lub żeliwie zwykle stosuje się wcześniej podkład antykorozyjny.
- Beton – słupki ogrodzeniowe, wybrane elementy konstrukcyjne i powierzchnie wcześniej przygotowane zgodnie z zaleceniami producenta.
- Powierzchnie wewnętrzne – lamperie na tynkach cementowo-wapiennych, drewniane panele oraz meble, gdy potrzebna jest kryjąca i zmywalna powłoka.
Farby ftalowe nakłada się pędzlem lub wałkiem odpornym na rozpuszczalniki. Malowanie natryskowe także jest możliwe, ale wymaga sprawdzenia instrukcji produktu i właściwego dostosowania konsystencji. Niezależnie od metody nie należy nakładać zbyt grubej warstwy, ponieważ może to powodować zacieki i jeszcze bardziej opóźniać wysychanie.
Kiedy farba ftalowa się nie sprawdzi?
Nie każda powierzchnia jest dobrym podłożem dla emalii alkidowej. Problemy mogą pojawić się na ocynku, świeżych tynkach oraz elementach stale zanurzonych w wodzie. Świeże, zasadowe podłoże może powodować degradację spoiwa, a pod wpływem długotrwałego kontaktu z wodą powłoka może mięknąć.
Nie maluj bezpośrednio powierzchni ocynkowanych ani świeżych tynków farbą ftalową. Najpierw sprawdź wymagane przygotowanie podłoża i zgodność systemu malarskiego w karcie technicznej.
Farba nie będzie też dobrym wyborem tam, gdzie powierzchnia regularnie styka się z rozpuszczalnikami lub silnymi środkami chemicznymi. Na drewnie należy ją wybrać wtedy, gdy zależy Ci na kryjącym kolorze. Jeśli chcesz zachować widoczny rysunek słojów, lepszy będzie impregnat, bejca albo lakier przeznaczony do takiego efektu.
Farba ftalowa sprawdzi się więc przede wszystkim przy dekoracyjnym i ochronnym malowaniu przygotowanego drewna, metalu oraz betonu. Jej mocne strony to przyczepność, rozlewność, elastyczność i odporność na typową ekspozycję zewnętrzną. Trzeba jednak zaakceptować dłuższe schnięcie, intensywny zapach oraz konieczność pracy na właściwie zagruntowanym podłożu.
