Farby szlamowe to potoczne określenie zapraw szlamowych, czyli cementowych materiałów do renowacji spoin w elewacjach z cegły i klinkieru. Nie nakłada się ich jak zwykłej farby dekoracyjnej. Szlam wciska się w spoiny, wyrównuje na całej powierzchni muru, a następnie dokładnie zmywa. Jest to profesjonalna metoda renowacji elewacji, wymagająca właściwego przygotowania podłoża i dużej precyzji podczas czyszczenia.
Czym naprawdę są farby szlamowe?
W dokumentacji technicznej spotyka się określenie zaprawa szlamowa albo niemieckie Fugenschlämme. To materiał na bazie cementu, przeznaczony do szlamowego spoinowania cegieł. Stosuje się go przy odnawianiu elewacji ceglanych i klinkierowych, gdy trzeba uzupełnić, uszczelnić oraz ujednolicić wygląd spoin.
Nazwa „farba” może być myląca. Farba tworzy przede wszystkim cienką powłokę na powierzchni. Zaprawa szlamowa jest natomiast wciskana w spoiny, dzięki czemu łączy funkcję renowacyjną i estetyczną. Materiał powinien zachować wysoką przepuszczalność pary wodnej, dobrą przyczepność do ścianek spoin oraz odporność na działanie warunków atmosferycznych.
Proces nie polega więc na szybkim pomalowaniu muru. Przy zniszczonych spoinach i cegłach konieczne może być ich skucie oraz uzupełnienie. W przypadku głębszych ubytków materiał stosuje się zgodnie z systemem przewidzianym przez producenta. Z tego powodu szlamowanie elewacji najlepiej powierzyć ekipie znającej tę technologię.
Szlamowanie a malowanie elewacji – czym się różnią?
Najważniejsza różnica dotyczy funkcji materiału. Farba elewacyjna pokrywa podłoże, natomiast zaprawa szlamowa pracuje w obrębie spoin i wymaga mechanicznego wciskania oraz późniejszego mycia.
| Cecha | Farba elewacyjna | Zaprawa szlamowa |
|---|---|---|
| Cel zastosowania | Zmiana lub odświeżenie koloru powierzchni | Renowacja, uzupełnienie i ujednolicenie spoin w murze |
| Trwałość | Zależy od rodzaju powłoki, podłoża i warunków atmosferycznych | Wynika z połączenia materiału ze spoinami i właściwego wykonania |
| Sposób nakładania | Wałek, pędzel albo natrysk, zależnie od produktu | Gumowana paca, wciskanie w spoiny, zagęszczanie i wieloetapowe mycie |
| Przepuszczalność pary | Uzależniona od rodzaju farby, nie każda powłoka sprawdzi się na porowatym murze | Formuła cementowa jest przeznaczona do pracy z mineralnym, paroprzepuszczalnym podłożem |
Jak wygląda profesjonalne szlamowanie elewacji?
Dokładny sposób pracy zależy od stanu cegieł, rodzaju spoin i wybranego systemu materiałowego. Ogólny przebieg obejmuje kilka etapów:
- Przygotowanie podłoża – elewację trzeba oczyścić, odpylić i sprawdzić pod kątem nośności. Zniszczone cegły oraz spoiny usuwa się i zastępuje nowym materiałem. Podłoże powinno mieć spoiny o głębokości od 2 do 10 mm.
- Przygotowanie zaprawy – miesza się tylko taką ilość materiału, którą można wykorzystać w czasie określonym przez kartę techniczną, w podanym systemie około 2 godzin. Zaprawy, która zaczęła wiązać, nie wolno ponownie rozrabiać wodą ani świeżą mieszanką.
- Nakładanie szlamu – materiał rozprowadza się na całej powierzchni gumowaną pacą i mocno wciska w spoiny. Nadmiar ściąga się, a następnie powierzchnię zagęszcza i wyrównuje pacą z gąbki.
- Mycie przy użyciu Waschboy – bez długiego odczekiwania powierzchnię przeciera się gąbką odciśniętą w wanience Waschboy. Ten etap usuwa nadmiar materiału z lica cegły i w dużej mierze decyduje o końcowym wyglądzie elewacji.
- Końcowe czyszczenie – wykonuje się pierwsze mycie czystą wodą, a po jej wymianie drugie. Wody powinno być jak najmniej. Pozostawiony osad może stworzyć trwawe smugi lub mleczny nalot.
Do pracy potrzebne są między innymi mieszalnik, kielnia, paca do gładzenia, paca gumowa lub gumowana, paca z gąbki oraz zestaw myjący Waschboy. Narzędzia należy czyścić wodą, zanim materiał zacznie wiązać.
Przed rozpoczęciem prac wykonuje się powierzchnię próbną. Pozwala ona ocenić kolor, stopień wypełnienia spoin, sposób mycia oraz wygląd cegły po wyschnięciu. Ma to znaczenie, ponieważ od techniki wygładzania, czasu obróbki, wilgotności podłoża i warunków atmosferycznych zależy odcień końcowy.
O czym pamiętać przy stosowaniu zapraw szlamowych?
Materiał wymaga zgodności z warunkami podanymi w dokumentacji technicznej. Dla przywołanego systemu temperatura materiału, powietrza i podłoża powinna wynosić od +5°C do +30°C. Chłód wydłuża czas wiązania, a wysoka temperatura przyspiesza wysychanie i skraca czas pracy z wymieszaną zaprawą.
Świeżo wykonaną powierzchnię trzeba przez co najmniej 4 dni chronić przed deszczem, mrozem i zbyt szybkim wysychaniem. Nie należy prowadzić prac na podłożu zawilgoconym od spodu ani wtedy, gdy warunki uniemożliwiają kontrolowane wiązanie materiału.
Przed zastosowaniem trzeba też sprawdzić rodzaj cegły. Zaprawy szlamowe z tego systemu nie są przeznaczone do cegieł ryflowanych, piaskowanych ani ręcznie formowanych o mocno strukturalnej powierzchni. Problematyczne mogą być także podłoża zawierające gips.
Najczęstsze czynniki, które decydują o powodzeniu prac, to:
- nośność, czystość i odpylenie podłoża
- stan oraz głębokość istniejących spoin
- dobór materiału do rodzaju i faktury cegły
- wykonanie próby przed rozpoczęciem całej renowacji
- mycie minimalną ilością wody i zawsze końcowe płukanie czystą wodą
Szlamowanie może obejmować także impregnację wstępną i końcową, lecz odstępy między tymi etapami należy przyjąć zgodnie z kartą techniczną konkretnego systemu. W przypadku wskazanego rozwiązania podano co najmniej 5 dni między impregnacją wstępną a spoinowaniem oraz co najmniej 8 dni między spoinowaniem a impregnacją końcową.
Farby szlamowe, czyli zaprawy szlamowe, nie są zamiennikiem zwykłej farby do elewacji. To cementowy system renowacji spoin, którego efekt zależy nie tylko od materiału, lecz także od przygotowania muru, warunków pracy i dokładnego czyszczenia. Przy zniszczonej elewacji, nietypowej cegle lub wymaganym precyzyjnym dopasowaniu koloru potrzebna jest ocena wykonawcy i próba na rzeczywistym podłożu.
